Alkmaar | Andijk | Drechterland | Enkhuizen | Harenkarspel | Heerhugowaard

Hoorn | Langedijk

West-Friesland

Medemblik | Niedorp

Noorder-Koggenland

Obdam | Opmeer

Schagen | Stede Broec | Venhuizen | Wervershoof | Wester-Koggenland | Wognum

West-Friesland | Noord-Holland | Omringdijk | Intro | Zoeken | Colofon | Forum/Prikbord | Aanmelden

Noorder-Koggenland
Historie
Wapen
Vlag

West-Friesland...
het land waar wij wonen


Inleiding
1. Tussen water en wind
2. Oud en nieuw land
3. Wie is de Westfries
4. Boer in West-Friesland
5. Bouwers en Tuinders
6. Van dingen die gingen
Nawoord

West-Friesland, land om van te houden

Andijk
Drechterland
Enkhuizen
Hoorn
Medemblik
Noorder-Koggenland
Obdam
Opmeer
Stede Broec
Venhuizen
Wervershoof
Wester-Koggenland
Wognum

 

VVV

Provincie Noord-Holland

Noordhollands Dagblad

 

Noorder-Koggenland

Historie

Het ontstaan van Noorder-Koggenland

De naam 
De gemeente Noorder-Koggenland is een relatief jonge gemeente. Zij is op 1 januari 1979 ontstaan door samenvoeging van de gemeenten Abbekerk, Midwoud, Opperdoes, Sijbekarspel, Twisk en een gedeelte van de kern Hauwert.

De naamgeving is ontleend aan de historie. Kogge of cogge was in de vroege middeleeuwen een rechtsgebied, bestaande uit 4 dorpen of bannen. De cogge was verplicht om in tijd van oorlog manschappen te leveren aan de heer (heervaart). Het vervoer in dit waterrijke gebied vond plaats in platbodemschepen. Het waren flinke schuiten met zo�n 10 manschappen per riem (riemtal). Een coggeschip had 2x5 riemen, dus 100 bewapende mannen aan boord. Deze eenheid is terug te vinden in de gemeentevlag die in 10 stukjes is verdeeld.

Vier coggen vormden weer een ambacht en vier ambachten een gouw of baljuwschap. Het bestuur van de bannen, cogge en ambachten was hi�rarchisch van structuur en voornamelijk gericht op de waterstaatszorg. Onze dorpen behoorden heel vroeger tot het Hoog-Holtwouder ambacht, dat later het ambacht van de vier Noorder Koggen werd genoemd. De Gouw of het baljuwschap had grote bestuurlijke macht en voerde o.a. overleg met de graven van Holland, die van 1000-1300 in West-Friesland hun gezag hadden gevestigd. De lage jurisdictie behoorde onder de Stede Abbekerk waar een �regthuys� stond. Deze bestuursstructuur bleef bestaan tot de Franse overheersing. 

Typering van de gemeente
De gemeente Noorder-Koggenland bestaat uit negen dorpen, te weten: Abbekerk, Lambertschaag, Twisk, Opperdoes, Midwoud, Oostwoud, Hauwert, Sijbekarspel en Benningbroek.

Abbekerk/Lambertschaag
Abbekerk grenst aan het zuidelijk randgebied van de Wieringermeer. Tegen Abbekerk ligt Lambertschaag. Het inwonertal bedroeg op 1 januari 1984: 2093. In de eerste helft van de na-oorlogse lag het inwonertal vrijwel stationair op 1000. De groei in de laatste decennia is een gevolg van een aantrekkelijk woonmilieu en de aanwijzing als hoofddorp in het Streekplan voor West-Friesland Oost (1969). Ook in het regionaal Kernenplan heeft Abbekerk de status van hoofddorp gekregen.

Twisk
Twisk werd in 1311 voor de eerste maal vermeld in de leenregisters op het rijksarchief te �s-Gravenhage. Bij de opheffing van het Oosterbaljuwschap of Baljuwschap van Medemblik, werd Twisk op 2 februari 1414 door Willem VI, samen met Abbekerk, Midwoud en Lambertschagen verheven tot de Stede Abbekerk. De geschiedenis van Twisk heeft een rustig verloop gehad. Het dorp is al vroeg bekend als een welvarend dorp met zeer goede weidegronden. Vooral in de 18e, einde 19e en begin 20e eeuw is er, gezien de grote vaak fraai versierde boerderijen en woningen, een periode van bloei geweest. De ambtsheerlijkheid Abbekerk-Twisk-Midwoud-Lambertschagen werd in 1741 door de staten van Holland en West-Friesland aan de regenten verkocht voor fl. 5000,-. De naam Twisk is vermoedelijk afgeleid van een riviertje, de Twise, dat vroeger door het dorp stroomde.

Opperdoes
Het dorp Opperdoes komt al voor op kaarten uit de dertiende eeuw en heeft dus een oude geschiedenis. In de oude hervormde kerk zijn nog sporen gevonden die terug gaan tot voor de reformatie. 

Opperdoes is een zuivere tuindersgemeenshap met een geheel eigen karakter. Het inwonertal is van ongeveer 800 inwoners omstreeks 1880 toegenomen tot 1583 inwoners op 1 januari 1984. Wat de grondvorm betreft wijkt het dorp af van de veel voorkomende oorspronkelijke lintbebouwing; een langgerekte bebouwing aan weerszijden van de hoofdweg zonder komvorming. Opperdoes is het enige dorp van Noorder-Koggenland dat van oudsher tot het komdorp-type behoort. In het regionaal Kernenplan is aan Opperdoes de status van subkern gegeven.

Midwoud/Oostwoud
Midwoud en Oostwoud vormen samen een woonkern met een plattelandskarakter. In januari 1984 woonden hier 2290 mensen. Het is de bedoeling dat Midwoud en Oostwoud aan de westzijde van de Tripkouw met elkaar worden verbonden. Dit dient te gebeuren met behoud van het landelijk karakter. Midwoud is in het streekplan voor West-Friesland-Oost (1969) en in het regionaal Kernenplan aangewezen tot hoofddorp.

Hauwert
Het dorp Hauwert behoorde voor de gemeentelijke herindeling tot de gemeente Nibbixwoud. Het ontstaan is onbekend, maar men schat dat dit tussen de jaren 500 en 1000 is gebeurd. Hauwert heette toen Oud Boxwoude en Nibbixwoud Nieuw Boxwoude. In 1415 werd Hauwert met Nibbixwoud en Wognum verenigd tot de Stede Wognum en kwam daarmee onder het poortrecht van Hoorn. Het dorp heeft een duidelijk plattelandskarakter. Op 1 januari woonden hier 623 mensen. 

Sijbekarspel/Benningboek
Sijbekarspel heeft met de woonkern Benningbroek een plattelandskarakter. In januari 1984 woonden hier 1668 mensen. In een lange lintbebouwing gaan de dorpen in elkaar over. De wijde openheid van het landschap met zijn stolpboerderijen, pittoreske dorpskern en karakteristieke gebouwen zal als kostelijk erfgoed gehandhaafd blijven. Sijbekarspel is in het streekplan uitgeroepen tot zogenaamde kleine kern. Dit houdt in dat in Sijbekarspel alleen nog maar mag worden gebouwd voor eigen ingezetenen en economisch of sociaal gebonden mensen. In het Regionaal Kernenplan heeft Sijbekarspel/Benningbroek geen speciale status gekregen.

 

Bovenstaande tekst is overgenomen uit informatie van de gemeente Noorder-Koggenland (2003).

Vraag gratis een offerte aan Maak nu kennis met het Noordhollands Dagblad